Meridyen Derneği’nin 20. yüzyıla damgasını vurmuş ilim insanları ve aydınlarının hayatlarına tanıklık etmek üzere başlattığı “Meridyen Biyografi Konuşmaları Dizisi”nin VI. toplantısı, 26 Aralık 2014 Cuma akşamı Meridyen Derneği’nin Üsküdar’daki tarihi mekânında gerçekleşti.

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Kara’nın katılımıyla gerçekleşen program, Meridyen Derneği Yönetim Kurulu üyesi Havva M. Kanbur’un selamlama konuşmasıyla başladı.

İlim, Fikir, Sanat, Hareket: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır başlığı çerçevesinde gerçekleşen programda, Prof. Dr. İsmail Kara sözlerine, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın eğitim hayatını anlatarak başladı:

“1878-1908 yılları arasında Elmalılı Hamdi Yazır, taşra kasabasından çıkıp İstanbul’a gelerek, üst düzey bir eğitim almış ve görevlerini yapmaya başlamıştır. Dönem, Sultan Abdülhamit dönemi; Elmalılı Hamdi Yazır’a göre ise istibdad dönemidir. Taşradan gelmek ve şehirli olmak dün de önemliydi, bugün de önemlidir. Elmalılı Hamdi Efendi, dönemdaşları gibi zor dönemlerden geçmiş ve hayatını üç döneme sığdırmıştır. Her insan, kendi içinden geçtiği dönemi ve hayatı zor kabul eder. Biz, bu dönemlerin eserlerine intikal ettiğimizde bereket ve verim görürüz.”

ismailk.

“Elmalılı Hamdi Efendi Mekteb-i Hukuk’ta okumuştur. O dönemde geleneksel eğitim kurumlarıyla modern eğitim kurumları arasında kuvvetli bir ilişki kurulmaya çalışılmıştır. Elmalılı Hamdi Efendi ise daima medrese ve mektep arasındaki bağ üzerine çalışmıştır. Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar iki kurum arasındaki ilişkiyi kuvvetlendirme çabaları devam etmiş ve 1950’li yıllara kadar hâkimlik yapan kişilerin büyük bir kısmı aynı zamanda müderrislik yapmıştır. Elmalılı Hamdi Efendi de bu süreçlerin bir uzantısı, bir temsilcisi olarak hem üst düzey, ihtisas derecesinde medrese eğitimi almış hem de hukuk eğitimini tamamlamıştır.”

Prof. Dr. İsmail Kaya, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır’ın ilgi alanlarına ise şu sözleriyle değindi:

“Elmalılı Hamdi Efendi’nin ana ilgi alanları; Fıkıh, Vakıf Hukuku ve Mantık olup, şiirle de uğraşmıştır. Erken dönem kitapları arasında Vakıflar Hukuku ile ilgili bir kitabı bulunmaktadır. Daha sonradan ilgi alanları değişmiş ve Mantık eğitimi almıştır. Elmalılı Hamdi Efendi’nin yazıları kardeşi Hattat Mahmut Bedreddin Yazır tarafından yazılmıştır. M. Uğur Derman tarafından derlenen ‘Kalem Güzeli’ isimli eserde Hattat Mahmut Bedreddin Yazır da yer almaktadır.”

ismailkara

Son olarak, “Mutlaka zikretmemiz gereken şey, Elmalılı Hamdi Efendi’nin aynı zamanda bir yazar olarak ortaya çıkmasıdır,” diyen Prof. Dr. Kara sözlerini şöyle noktaladı:

“Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, kitap yazarlığı ile büyük kitlelere hitap etmiştir. Örneğin, ‘Müderrisler’ isimli derginin yazarlığı, ‘Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nda gazete yazarlığı gibi. Şeyhülislam’ın yazması gereken hal’ fetvasının ilk metnini yazan Elmalılı Hamdi Efendi, ilgi alanları arasında olmamasına rağmen 12 yıl çalışarak tefsir yazmıştır. Ömrünün vefa etmeyeceğini düşündüğü için ise hızlı geçtiği yerler olmuştur. Ciltli kitapları yazmak çok zordur. Bir taraftan basımdan gelen kitabı kontrol etmek, diğer taraftan da yeni kitabı yazmak oldukça güçtür.”

Program, Prof. Dr. İsmail Kara’nın katılımcıların sorularını cevaplamasının ardından son buldu.